Table of Contents
ขายฝาก คือ สัญญาซื้อขายที่เจ้าของบ้านหรือที่ดินโอนกรรมสิทธิ์ให้ผู้ซื้อฝากเพื่อรับเงินก้อน และมีสิทธิซื้อทรัพย์คืนภายในเวลาที่ตกลงกัน หลายคนสนใจเรื่องนี้ตอนต้องใช้เงินด่วน แต่กู้ธนาคารไม่ผ่าน เพราะไม่มีสลิปเงินเดือนหรือรายได้ไม่สม่ำเสมอ
ก่อนตัดสินใจ คุณควรรู้ว่าขายฝากคืออะไรในทางกฎหมาย เพราะบริการที่หลายคนเรียกรวมกันว่า ขายฝากจำนอง มีผลต่อกรรมสิทธิ์ไม่เหมือนกัน ถ้าเข้าใจผิด อาจเสียทรัพย์ไปโดยไม่ตั้งใจ
ขายฝาก คืออะไร
การขายฝาก คือ การทำสัญญาซื้อขายซึ่งสิทธิแห่งความเป็นเจ้าของในทรัพย์สินให้ตกไปยังผู้ซื้อ โดยที่ฝ่ายผู้ซื้อได้ตกลงในขณะทำสัญญาว่า ทางผู้ขายมีสิทธิที่จะสามารถไถ่ถอนทรัพย์สินนั้นกลับคืนมาได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามแต่ข้อตกลง แต่ทั้งนี้จะต้องไม่เกินจากระยะเวลาที่กฎหมายได้กำหนดไว้
หลักนี้มาจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 491 ที่บัญญัติว่า ขายฝากคือสัญญาซื้อขายซึ่งกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินตกไปยังผู้ซื้อ โดยมีข้อตกลงกันว่าผู้ขายอาจไถ่ทรัพย์นั้นคืนได้ พูดง่าย ๆ ขายฝากคือการขายจริงที่มีสิทธิซื้อคืน
การขายฝาก จึงถือว่าเป็นการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์รูปแบบหนึ่งที่ผู้ขายยังไม่ได้เสียสิทธิในอสังหาริมทรัพย์นั้นไปทั้งหมด แล้วยังคงมีสิทธิซื้อกลับคืนได้ หรือเท่ากับการซื้อขายสิทธิในทรัพย์นั้นไว้ก่อน ดังนั้นการขายฝากในหลายกรณีจึงมักเกิดขึ้นเพื่อนำเงินที่ได้จากการขายสิทธิมาใช้หมุนเวียนก่อนแล้วจึงไปขอไถ่คืนเอาในภายหลัง โดยต้องเสียดอกเบี้ยและมีการกำหนดระยะเวลาในการไถ่คืนที่ระบุไว้ชัดเจน เป็นการเจรจาซื้อขายระหว่างผู้ขายและผู้รับซื้อฝากที่จะต้องมีเอกสารและกระบวนการที่ถูกต้องตามกฎหมาย
ทั้งนี้ การทำสัญญาขายฝากอสังหาริมทรัพย์ใดก็ตาม จะต้องทำสัญญา ณ สำนักงานที่ดิน ต่อหน้าเจ้าหน้าที่เท่านั้น ถ้าไม่ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ สัญญาขายฝากจะเป็นโมฆะ
ตัวอย่างการขายฝากบ้านพร้อมที่ดิน
ถ้า นาย A กำลังต้องการเงินไปชำระหนี้สิน หรือ เพื่อช่วยกิจการ ต้องนำบ้านพร้อมที่ดินไปทำสัญญาขายฝากกับ นาย B
ผู้ขายฝากและรับซื้อฝาก ตกลงเงื่อนไขข้อตกลงในระหว่างการทำสัญญาว่า นาย B ต้องยินยอมให้นาย A มีสิทธิไถ่บ้านคืนได้ภายในระยะเวลากำหนด 1 ปี นับตั้งแต่วันที่เริ่มซื้อขายบ้าน
สัญญาชนิดนี้ จึงเรียกว่า สัญญาขายฝาก
สิทธิไถ่คืน จำนวนสินไถ่ และวันครบกำหนดไถ่ ควรเขียนไว้ในสัญญาที่จดทะเบียนตั้งแต่วันทำสัญญา ข้อตกลงด้วยวาจาอาจใช้บังคับไม่ได้ และถ้าเป็นที่ดินเกษตรหรือที่อยู่อาศัย ข้อตกลงที่ขัดกับกฎหมายคุ้มครองผู้ขายฝากจะเป็นโมฆะ
การขายฝากคืออะไร ต่างจากจำนองและฝากขายอย่างไร
การขายฝากต่างจากจำนองตรงที่กรรมสิทธิ์โอนไปยังผู้ซื้อฝากทันทีเมื่อจดทะเบียน ส่วนจำนองเจ้าของยังถือกรรมสิทธิ์ และใช้ทรัพย์เป็นหลักประกันหนี้เท่านั้น
| หัวข้อ | ขายฝาก | จำนอง | ฝากขาย |
|---|---|---|---|
| ลักษณะสัญญา | ขายทรัพย์ โดยมีสิทธิไถ่คืน | ใช้ทรัพย์ค้ำประกันการชำระหนี้ | ให้นายหน้าหรือตัวแทนช่วยหาผู้ซื้อ |
| กรรมสิทธิ์ระหว่างสัญญา | เป็นของผู้ซื้อฝาก จนกว่าจะไถ่คืน | ยังเป็นของเจ้าของทรัพย์ | ยังเป็นของเจ้าของทรัพย์ |
| จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน | ต้องจด มิฉะนั้นเป็นโมฆะ | ต้องจด | ไม่มีการจดทะเบียนสิทธิในทรัพย์ |
| ถ้าไม่ชำระหรือไม่ไถ่ | พ้นกำหนดไถ่ ทรัพย์ตกเป็นของผู้ซื้อฝาก | เจ้าหนี้ต้องฟ้องบังคับจำนองต่อศาล | ไม่มีหนี้ จึงไม่เสียทรัพย์ |
ขายฝาก กับ ฝากขาย ต่างกันอย่างไร
ฝากขาย คือ การมอบให้คนอื่นช่วยขายทรัพย์ เจ้าของได้เงินเมื่อขายได้ ส่วนขายฝากได้เงินในวันจดทะเบียน แต่ต้องไถ่คืนให้ทันกำหนด อ่านเพิ่มเติมที่ ขายฝาก กับ ฝากขาย ต่างกันอย่างไร
ทรัพย์อะไรขายฝากได้บ้าง
การขายฝากทำได้กับอสังหาริมทรัพย์ที่มีเอกสารสิทธิซึ่งจดทะเบียนนิติกรรมได้ เช่น ที่ดินโฉนด บ้าน ทาวน์โฮม คอนโด และอาคารพาณิชย์
- พิจารณาได้ง่ายกว่า: ที่ดินโฉนด น.ส.4 จ. บ้านหรืออาคารพาณิชย์ในเขตชุมชน และคอนโดในเมือง
- ต้องตรวจสอบเพิ่ม: ที่ดิน น.ส.3 ก. ที่ดินห่างไกล และที่ดินตาบอดที่ต้องดูเรื่องภาระจำยอมทางเข้าออก
- ทำกับเอกชนไม่ได้: ที่ดินที่ไม่ใช่กรรมสิทธิ์ เช่น ส.ป.ก. 4-01 หรือ ภ.บ.ท.5
ระยะเวลาและเงื่อนไขการขายฝาก
- สัญญา ขายฝาก สามารถทำระยะเวลาในสัญญาได้สูงสุดเป็นเวลานานถึง 10 ปี
- ถ้าเป็นที่ดินเกษตรหรือที่อยู่อาศัย กำหนดเวลาไถ่ต้องไม่ต่ำกว่า 1 ปีและไม่เกิน 10 ปี และไถ่คืนก่อนครบกำหนดได้
- ในกรณีครบสัญญา ทางผู้ขายทรัพย์ยังไม่พร้อมไถ่คืน ยังสามารถขอขยายสัญญาได้ (ไม่กำหนดจำนวนครั้ง) ตามแต่การเจรจาระหว่างผู้ซื้อและผู้ขาย โดยต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้รับไถ่ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 496
- ในกรณีครบสัญญา ทางผู้ขายทรัพย์ยังไม่พร้อมไถ่คืน สามารถขอต่อสัญญาเพิ่มได้ เมื่อรวมกับระยะเวลาเดิมแล้วนานสูงสุด 10 ปี ตัวอย่างเช่น ทำสัญญา 1 ปี ผู้ขายฝากก็สามารถขอต่อสัญญาเพิ่มได้อีกเป็น 9 ปี เป็นต้น
- ในกรณีถ้าหากไม่ได้มีการกำหนดระยะเวลาในการไถ่คืนไว้ หรือกำหนดเวลาไว้เกินกว่า 10 ปี กฎหมายกำหนดให้ต้องลดเวลาลงเหลือแค่ 10 ปีเท่านั้น แต่ถ้าเป็นสังหาริมทรัพย์ชนิดพิเศษและชนิดธรรมดา ต้องกำหนดเวลาไถ่คืนไม่เกิน 3 ปี นับตั้งแต่วันที่มีการซื้อขายฝากกัน แต่ถ้าไม่ได้กำหนดเวลาในการไถ่คืนเอาไว้ หรือกำหนดเวลาไว้เกินกว่า 3 ปี ให้ลดเวลาลงเหลือ 3 ปี เท่านั้น
- สินไถ่สูงกว่าราคาขายฝากได้ แต่คิดเป็นดอกเบี้ยแล้วต้องไม่เกิน 15% ต่อปี ถ้าสัญญากำหนดสูงกว่านี้ ผู้ขายฝากไถ่ได้ในอัตรา 15% ต่อปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 499
กฎหมายขายฝากที่ดินเกษตรและที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 คุ้มครองอะไร
พ.ร.บ.คุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 ใช้เมื่อผู้ขายฝากเป็นบุคคลธรรมดา สาระสำคัญมีดังนี้
- ผู้ขายฝากมีสิทธิครอบครอง ใช้สอย และเก็บดอกผลจากทรัพย์จนถึงวันที่หมดสิทธิไถ่ โดยไม่ต้องจ่ายค่าตอบแทน (มาตรา 12)
- ผู้ซื้อฝากต้องแจ้งเป็นหนังสือทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ ก่อนครบกำหนดไถ่ 3-6 เดือน เพื่อบอกวันครบกำหนดและจำนวนสินไถ่ (มาตรา 17)
- หากผู้ซื้อฝากไม่แจ้งตามกำหนด ผู้ขายฝากยังไถ่คืนได้ภายใน 6 เดือนนับจากวันครบกำหนดไถ่ในสัญญา (มาตรา 17)
ตัวอย่าง ขยายเวลาไถ่ด้วยวาจา เสี่ยงเสียทรัพย์
นาย C ได้ทำสัญญาขายฝาก คอนโด ให้กับนาย D กำหนดเวลาในการใช้สิทธิไถ่คืนที่ 1 ปี
แต่เมื่อถึงกำหนดเวลาไถ่คืนแล้ว นาย C ไม่สามารถหาเงินมาไถ่คืนได้ จึงขอเจรจาตกลงกับนาย D ขอเวลาไถ่ออกไปอีก 3 เดือน โดยตกลงกันด้วยวาจาเท่านั้น
ข้อตกลงแบบนี้เสี่ยงมาก เพราะการขยายเวลาไถ่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้รับไถ่ ถ้าไม่มี และนาย C ไม่ไถ่ภายในกำหนดเดิม คอนโดอาจตกเป็นของนาย D แม้จะนำเงินมาไถ่ภายหลัง
ข้อควรระวัง: ทุกครั้งที่ขยายเวลาไถ่ ให้ทำหนังสือที่ผู้รับไถ่ลงชื่อ และนำไปจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน มิฉะนั้นจะใช้ยันบุคคลภายนอกที่ซื้อทรัพย์ไปโดยสุจริตไม่ได้
เจ้าของบ้านทำสัญญาขายฝากต่อหน้าเจ้าพนักงานที่ดิน ตามขั้นตอนการขายฝากที่ถูกกฎหมาย
ขั้นตอนการขายฝากที่สำนักงานที่ดิน
1. ปรึกษาและประเมินวงเงินเบื้องต้น
ส่งรูปโฉนดหน้า-หลังและรูปสภาพทรัพย์ให้ผู้รับซื้อฝากประเมิน วงเงินขึ้นอยู่กับราคาประเมิน ทำเล และสภาพทรัพย์
2. เตรียมเอกสาร
- โฉนดที่ดินหรือหนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุดตัวจริง
- บัตรประชาชนและทะเบียนบ้าน
- ทะเบียนสมรสหรือหนังสือยินยอมคู่สมรส ใบเปลี่ยนชื่อ (ถ้ามี)
3. ทำสัญญาและจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานที่ดิน
ทั้งสองฝ่ายไปที่สำนักงานที่ดินที่ทรัพย์ตั้งอยู่ เจ้าพนักงานจะสอบถามความประสงค์ ตรวจสัญญา และบันทึกการขายฝากหลังโฉนด พร้อมเก็บค่าธรรมเนียม ภาษี และอากร [ตรวจสอบ: อัตราค่าธรรมเนียมและภาษีล่าสุดกับสำนักงานที่ดินก่อนเผยแพร่]
4. รับเงินและวางแผนไถ่ถอน
ผู้ขายฝากรับเงินในวันจดทะเบียน แล้วควรจดวันครบกำหนดไถ่ และเตรียมเงินสินไถ่ไว้ล่วงหน้า
ข้อดีและข้อเสียของการขายฝาก
| ข้อดี | ข้อเสีย |
|---|---|
| ได้เงินก้อนในวันจดทะเบียน | กรรมสิทธิ์โอนไปยังผู้ซื้อฝากทันที |
| พิจารณาจากมูลค่าทรัพย์เป็นหลัก ผู้ที่กู้ธนาคารไม่ผ่านจึงอาจยังมีทางเลือก | ถ้าไม่ไถ่ทันกำหนด ทรัพย์ตกเป็นของผู้ซื้อฝากโดยไม่ต้องฟ้องศาล |
| ที่ดินเกษตรและที่อยู่อาศัย ยังอยู่หรือทำกินต่อได้ | ดอกเบี้ยมักสูงกว่าสินเชื่อธนาคาร |
ขายฝากเหมาะกับผู้ที่ต้องการเงินทุนระยะสั้น ไม่อยากขายทรัพย์ขาด และมีแผนหาเงินไถ่คืนชัดเจน
ขายฝาก จำนอง กับ ขายฝาก-จำนอง.com ปลอดภัย จดทะเบียนที่กรมที่ดิน
ขายฝาก-จำนอง.com ให้บริการจำนองขายฝาก สำหรับที่ดิน บ้าน คอนโด และอาคารพาณิชย์ ทุกสัญญาจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน และคิดดอกเบี้ยขายฝากไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด
ทีมงานช่วยประเมินวงเงินเบื้องต้น และอธิบายสินไถ่ วันครบกำหนด และค่าใช้จ่ายให้ชัดก่อนเซ็นสัญญา วงเงินขึ้นอยู่กับทรัพย์แต่ละแปลง
ติดต่อประเมินวงเงิน:
โทร : 061-895-4469
Line OA : https://lin.ee/5k9QSYx
(@kaifakcoachtae)
ข้อมูลอ้างอิง
- มาตรา 491 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (Legardy อ้างอิงจาก www.krisdika.go.th). สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://www.legardy.com/thai-law/civil-commercial/civil-and-commercial-section491
- มาตรา 496 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (Legardy อ้างอิงจาก www.krisdika.go.th). สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://www.legardy.com/thai-law/civil-commercial/civil-and-commercial-section496
- พระราชบัญญัติคุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 หมวด 1 บททั่วไป (มาตรา 6-11). สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://legardy.com/thai-law/act-on-theprotectionofpeople-in-contracts-for-thesaleofland-for-agriculture-or-housing-be-2562/chapter1-general-provisions-section6-11
- พระราชบัญญัติคุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 หมวด 2 สิทธิและหน้าที่ของผู้ขายฝากและผู้ซื้อฝาก (มาตรา 12-19). สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://legardy.com/thai-law/act-on-theprotectionofpeople-in-contracts-for-thesaleofland-for-agriculture-or-housing-be-2562/chapter2-rightsandduties-of-consignees-and-consignees-sections12-19
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการขายฝาก (FAQs)
Q: ขายฝากถือเป็นการขายขาดหรือไม่?
A: ไม่ใช่การขายขาด แต่กรรมสิทธิ์โอนไปยังผู้ซื้อฝากจริงตั้งแต่วันจดทะเบียน ถ้าคุณชำระสินไถ่ภายในกำหนด ทรัพย์จะกลับมาเป็นของคุณ แต่ถ้าพ้นกำหนดไถ่แล้วไม่ได้ไถ่ ทรัพย์จะตกเป็นของผู้ซื้อฝาก
Q: ขายฝากบ้านแล้ว ยังอยู่อาศัยต่อได้ไหม?
A: ได้ ถ้าเป็นที่อยู่อาศัยหรือที่ดินเกษตรที่ผู้ขายฝากเป็นบุคคลธรรมดา กฎหมายปี 2562 มาตรา 12 ให้ผู้ขายฝากครอบครองและใช้ประโยชน์ได้จนถึงวันที่หมดสิทธิไถ่ โดยไม่ต้องจ่ายค่าตอบแทนให้ผู้ซื้อฝาก สำหรับทรัพย์ประเภทอื่น ให้ดูตามที่ตกลงไว้ในสัญญา
Q: ไถ่ถอนขายฝากก่อนครบกำหนดได้หรือไม่?
A: ได้ สำหรับที่ดินเกษตรหรือที่อยู่อาศัย กฎหมายปี 2562 มาตรา 10 ให้ผู้ขายฝากไถ่ก่อนครบกำหนดได้ และให้ลดสินไถ่ส่วนที่สูงกว่าราคาขายฝากลงตามระยะเวลาที่ลดลง แต่ผู้ซื้อฝากเรียกค่าเสียโอกาสได้ไม่เกิน 2% ต่อปีของราคาขายฝาก ตามระยะเวลาที่เหลือ



