ขายฝาก คือ การขายบ้านหรือที่ดินโดยมีสิทธิไถ่คืน จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน

ขายฝาก คืออะไร? กฎหมาย ขั้นตอน และข้อดีข้อเสียที่ควรรู้

Table of Contents

ขายฝาก คือ สัญญาซื้อขายที่กรรมสิทธิ์ในทรัพย์ตกไปยังผู้ซื้อฝากทันที โดยผู้ขายฝากมีสิทธิไถ่ทรัพย์คืนภายในเวลาที่ตกลงกัน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 491 การขายฝากที่ดินหรือบ้านต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน มิฉะนั้นสัญญาเป็นโมฆะ กำหนดเวลาไถ่อสังหาริมทรัพย์ไม่เกิน 10 ปี ขยายได้แต่รวมแล้วไม่เกิน 10 ปี และสินไถ่คิดเป็นดอกเบี้ยได้ไม่เกิน 15% ต่อปี ถ้าเป็นที่ดินเกษตรหรือที่อยู่อาศัย พ.ร.บ. พ.ศ. 2562 กำหนดเวลาไถ่ 1-10 ปี ให้ผู้ขายฝากอยู่อาศัยหรือทำกินต่อได้ และผู้ซื้อฝากต้องแจ้งวันครบกำหนดล่วงหน้า 3-6 เดือน  

ขายฝาก คือ สัญญาซื้อขายที่เจ้าของบ้านหรือที่ดินโอนกรรมสิทธิ์ให้ผู้ซื้อฝากเพื่อรับเงินก้อน และมีสิทธิซื้อทรัพย์คืนภายในเวลาที่ตกลงกัน หลายคนสนใจเรื่องนี้ตอนต้องใช้เงินด่วน แต่กู้ธนาคารไม่ผ่าน เพราะไม่มีสลิปเงินเดือนหรือรายได้ไม่สม่ำเสมอ

ก่อนตัดสินใจ คุณควรรู้ว่าขายฝากคืออะไรในทางกฎหมาย เพราะบริการที่หลายคนเรียกรวมกันว่า ขายฝากจำนอง มีผลต่อกรรมสิทธิ์ไม่เหมือนกัน ถ้าเข้าใจผิด อาจเสียทรัพย์ไปโดยไม่ตั้งใจ

ขายฝาก คืออะไร

การขายฝาก คือ การทำสัญญาซื้อขายซึ่งสิทธิแห่งความเป็นเจ้าของในทรัพย์สินให้ตกไปยังผู้ซื้อ โดยที่ฝ่ายผู้ซื้อได้ตกลงในขณะทำสัญญาว่า ทางผู้ขายมีสิทธิที่จะสามารถไถ่ถอนทรัพย์สินนั้นกลับคืนมาได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามแต่ข้อตกลง แต่ทั้งนี้จะต้องไม่เกินจากระยะเวลาที่กฎหมายได้กำหนดไว้

หลักนี้มาจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 491 ที่บัญญัติว่า ขายฝากคือสัญญาซื้อขายซึ่งกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินตกไปยังผู้ซื้อ โดยมีข้อตกลงกันว่าผู้ขายอาจไถ่ทรัพย์นั้นคืนได้ พูดง่าย ๆ ขายฝากคือการขายจริงที่มีสิทธิซื้อคืน

การขายฝาก จึงถือว่าเป็นการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์รูปแบบหนึ่งที่ผู้ขายยังไม่ได้เสียสิทธิในอสังหาริมทรัพย์นั้นไปทั้งหมด แล้วยังคงมีสิทธิซื้อกลับคืนได้ หรือเท่ากับการซื้อขายสิทธิในทรัพย์นั้นไว้ก่อน ดังนั้นการขายฝากในหลายกรณีจึงมักเกิดขึ้นเพื่อนำเงินที่ได้จากการขายสิทธิมาใช้หมุนเวียนก่อนแล้วจึงไปขอไถ่คืนเอาในภายหลัง โดยต้องเสียดอกเบี้ยและมีการกำหนดระยะเวลาในการไถ่คืนที่ระบุไว้ชัดเจน เป็นการเจรจาซื้อขายระหว่างผู้ขายและผู้รับซื้อฝากที่จะต้องมีเอกสารและกระบวนการที่ถูกต้องตามกฎหมาย

ทั้งนี้ การทำสัญญาขายฝากอสังหาริมทรัพย์ใดก็ตาม จะต้องทำสัญญา ณ สำนักงานที่ดิน ต่อหน้าเจ้าหน้าที่เท่านั้น ถ้าไม่ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ สัญญาขายฝากจะเป็นโมฆะ

ตัวอย่างการขายฝากบ้านพร้อมที่ดิน

ถ้า นาย A กำลังต้องการเงินไปชำระหนี้สิน หรือ เพื่อช่วยกิจการ ต้องนำบ้านพร้อมที่ดินไปทำสัญญาขายฝากกับ นาย B

ผู้ขายฝากและรับซื้อฝาก ตกลงเงื่อนไขข้อตกลงในระหว่างการทำสัญญาว่า นาย B ต้องยินยอมให้นาย A มีสิทธิไถ่บ้านคืนได้ภายในระยะเวลากำหนด 1 ปี นับตั้งแต่วันที่เริ่มซื้อขายบ้าน

สัญญาชนิดนี้ จึงเรียกว่า สัญญาขายฝาก

สิทธิไถ่คืน จำนวนสินไถ่ และวันครบกำหนดไถ่ ควรเขียนไว้ในสัญญาที่จดทะเบียนตั้งแต่วันทำสัญญา ข้อตกลงด้วยวาจาอาจใช้บังคับไม่ได้ และถ้าเป็นที่ดินเกษตรหรือที่อยู่อาศัย ข้อตกลงที่ขัดกับกฎหมายคุ้มครองผู้ขายฝากจะเป็นโมฆะ

การขายฝากคืออะไร ต่างจากจำนองและฝากขายอย่างไร

การขายฝากต่างจากจำนองตรงที่กรรมสิทธิ์โอนไปยังผู้ซื้อฝากทันทีเมื่อจดทะเบียน ส่วนจำนองเจ้าของยังถือกรรมสิทธิ์ และใช้ทรัพย์เป็นหลักประกันหนี้เท่านั้น

หัวข้อ ขายฝาก จำนอง ฝากขาย
ลักษณะสัญญา ขายทรัพย์ โดยมีสิทธิไถ่คืน ใช้ทรัพย์ค้ำประกันการชำระหนี้ ให้นายหน้าหรือตัวแทนช่วยหาผู้ซื้อ
กรรมสิทธิ์ระหว่างสัญญา เป็นของผู้ซื้อฝาก จนกว่าจะไถ่คืน ยังเป็นของเจ้าของทรัพย์ ยังเป็นของเจ้าของทรัพย์
จดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน ต้องจด มิฉะนั้นเป็นโมฆะ ต้องจด ไม่มีการจดทะเบียนสิทธิในทรัพย์
ถ้าไม่ชำระหรือไม่ไถ่ พ้นกำหนดไถ่ ทรัพย์ตกเป็นของผู้ซื้อฝาก เจ้าหนี้ต้องฟ้องบังคับจำนองต่อศาล ไม่มีหนี้ จึงไม่เสียทรัพย์

ขายฝาก กับ ฝากขาย ต่างกันอย่างไร

ฝากขาย คือ การมอบให้คนอื่นช่วยขายทรัพย์ เจ้าของได้เงินเมื่อขายได้ ส่วนขายฝากได้เงินในวันจดทะเบียน แต่ต้องไถ่คืนให้ทันกำหนด อ่านเพิ่มเติมที่ ขายฝาก กับ ฝากขาย ต่างกันอย่างไร

ทรัพย์อะไรขายฝากได้บ้าง

การขายฝากทำได้กับอสังหาริมทรัพย์ที่มีเอกสารสิทธิซึ่งจดทะเบียนนิติกรรมได้ เช่น ที่ดินโฉนด บ้าน ทาวน์โฮม คอนโด และอาคารพาณิชย์

  • พิจารณาได้ง่ายกว่า: ที่ดินโฉนด น.ส.4 จ. บ้านหรืออาคารพาณิชย์ในเขตชุมชน และคอนโดในเมือง
  • ต้องตรวจสอบเพิ่ม: ที่ดิน น.ส.3 ก. ที่ดินห่างไกล และที่ดินตาบอดที่ต้องดูเรื่องภาระจำยอมทางเข้าออก
  • ทำกับเอกชนไม่ได้: ที่ดินที่ไม่ใช่กรรมสิทธิ์ เช่น ส.ป.ก. 4-01 หรือ ภ.บ.ท.5

ระยะเวลาและเงื่อนไขการขายฝาก

  • สัญญา ขายฝาก สามารถทำระยะเวลาในสัญญาได้สูงสุดเป็นเวลานานถึง 10 ปี
  • ถ้าเป็นที่ดินเกษตรหรือที่อยู่อาศัย กำหนดเวลาไถ่ต้องไม่ต่ำกว่า 1 ปีและไม่เกิน 10 ปี และไถ่คืนก่อนครบกำหนดได้
  • ในกรณีครบสัญญา ทางผู้ขายทรัพย์ยังไม่พร้อมไถ่คืน ยังสามารถขอขยายสัญญาได้ (ไม่กำหนดจำนวนครั้ง) ตามแต่การเจรจาระหว่างผู้ซื้อและผู้ขาย โดยต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้รับไถ่ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 496
  • ในกรณีครบสัญญา ทางผู้ขายทรัพย์ยังไม่พร้อมไถ่คืน สามารถขอต่อสัญญาเพิ่มได้ เมื่อรวมกับระยะเวลาเดิมแล้วนานสูงสุด 10 ปี ตัวอย่างเช่น ทำสัญญา 1 ปี ผู้ขายฝากก็สามารถขอต่อสัญญาเพิ่มได้อีกเป็น 9 ปี เป็นต้น
  • ในกรณีถ้าหากไม่ได้มีการกำหนดระยะเวลาในการไถ่คืนไว้ หรือกำหนดเวลาไว้เกินกว่า 10 ปี กฎหมายกำหนดให้ต้องลดเวลาลงเหลือแค่ 10 ปีเท่านั้น แต่ถ้าเป็นสังหาริมทรัพย์ชนิดพิเศษและชนิดธรรมดา ต้องกำหนดเวลาไถ่คืนไม่เกิน 3 ปี นับตั้งแต่วันที่มีการซื้อขายฝากกัน แต่ถ้าไม่ได้กำหนดเวลาในการไถ่คืนเอาไว้ หรือกำหนดเวลาไว้เกินกว่า 3 ปี ให้ลดเวลาลงเหลือ 3 ปี เท่านั้น
  • สินไถ่สูงกว่าราคาขายฝากได้ แต่คิดเป็นดอกเบี้ยแล้วต้องไม่เกิน 15% ต่อปี ถ้าสัญญากำหนดสูงกว่านี้ ผู้ขายฝากไถ่ได้ในอัตรา 15% ต่อปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 499

กฎหมายขายฝากที่ดินเกษตรและที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 คุ้มครองอะไร

พ.ร.บ.คุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 ใช้เมื่อผู้ขายฝากเป็นบุคคลธรรมดา สาระสำคัญมีดังนี้

  • ผู้ขายฝากมีสิทธิครอบครอง ใช้สอย และเก็บดอกผลจากทรัพย์จนถึงวันที่หมดสิทธิไถ่ โดยไม่ต้องจ่ายค่าตอบแทน (มาตรา 12)
  • ผู้ซื้อฝากต้องแจ้งเป็นหนังสือทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ ก่อนครบกำหนดไถ่ 3-6 เดือน เพื่อบอกวันครบกำหนดและจำนวนสินไถ่ (มาตรา 17)
  • หากผู้ซื้อฝากไม่แจ้งตามกำหนด ผู้ขายฝากยังไถ่คืนได้ภายใน 6 เดือนนับจากวันครบกำหนดไถ่ในสัญญา (มาตรา 17)

ตัวอย่าง ขยายเวลาไถ่ด้วยวาจา เสี่ยงเสียทรัพย์

นาย C ได้ทำสัญญาขายฝาก คอนโด ให้กับนาย D กำหนดเวลาในการใช้สิทธิไถ่คืนที่ 1 ปี

แต่เมื่อถึงกำหนดเวลาไถ่คืนแล้ว นาย C ไม่สามารถหาเงินมาไถ่คืนได้ จึงขอเจรจาตกลงกับนาย D ขอเวลาไถ่ออกไปอีก 3 เดือน โดยตกลงกันด้วยวาจาเท่านั้น

ข้อตกลงแบบนี้เสี่ยงมาก เพราะการขยายเวลาไถ่ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้รับไถ่ ถ้าไม่มี และนาย C ไม่ไถ่ภายในกำหนดเดิม คอนโดอาจตกเป็นของนาย D แม้จะนำเงินมาไถ่ภายหลัง

ข้อควรระวัง: ทุกครั้งที่ขยายเวลาไถ่ ให้ทำหนังสือที่ผู้รับไถ่ลงชื่อ และนำไปจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน มิฉะนั้นจะใช้ยันบุคคลภายนอกที่ซื้อทรัพย์ไปโดยสุจริตไม่ได้

เจ้าของบ้านทำสัญญาขายฝากต่อหน้าเจ้าพนักงานที่ดิน ตามขั้นตอนการขายฝากที่ถูกกฎหมาย

ขั้นตอนการขายฝากที่สำนักงานที่ดิน

1. ปรึกษาและประเมินวงเงินเบื้องต้น

ส่งรูปโฉนดหน้า-หลังและรูปสภาพทรัพย์ให้ผู้รับซื้อฝากประเมิน วงเงินขึ้นอยู่กับราคาประเมิน ทำเล และสภาพทรัพย์

2. เตรียมเอกสาร

  • โฉนดที่ดินหรือหนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุดตัวจริง
  • บัตรประชาชนและทะเบียนบ้าน
  • ทะเบียนสมรสหรือหนังสือยินยอมคู่สมรส ใบเปลี่ยนชื่อ (ถ้ามี)

3. ทำสัญญาและจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานที่ดิน

ทั้งสองฝ่ายไปที่สำนักงานที่ดินที่ทรัพย์ตั้งอยู่ เจ้าพนักงานจะสอบถามความประสงค์ ตรวจสัญญา และบันทึกการขายฝากหลังโฉนด พร้อมเก็บค่าธรรมเนียม ภาษี และอากร [ตรวจสอบ: อัตราค่าธรรมเนียมและภาษีล่าสุดกับสำนักงานที่ดินก่อนเผยแพร่]

4. รับเงินและวางแผนไถ่ถอน

ผู้ขายฝากรับเงินในวันจดทะเบียน แล้วควรจดวันครบกำหนดไถ่ และเตรียมเงินสินไถ่ไว้ล่วงหน้า

ข้อดีและข้อเสียของการขายฝาก

ข้อดี ข้อเสีย
ได้เงินก้อนในวันจดทะเบียน กรรมสิทธิ์โอนไปยังผู้ซื้อฝากทันที
พิจารณาจากมูลค่าทรัพย์เป็นหลัก ผู้ที่กู้ธนาคารไม่ผ่านจึงอาจยังมีทางเลือก ถ้าไม่ไถ่ทันกำหนด ทรัพย์ตกเป็นของผู้ซื้อฝากโดยไม่ต้องฟ้องศาล
ที่ดินเกษตรและที่อยู่อาศัย ยังอยู่หรือทำกินต่อได้ ดอกเบี้ยมักสูงกว่าสินเชื่อธนาคาร

ขายฝากเหมาะกับผู้ที่ต้องการเงินทุนระยะสั้น ไม่อยากขายทรัพย์ขาด และมีแผนหาเงินไถ่คืนชัดเจน

ขายฝาก จำนอง กับ ขายฝาก-จำนอง.com ปลอดภัย จดทะเบียนที่กรมที่ดิน

ขายฝาก-จำนอง.com ให้บริการจำนองขายฝาก สำหรับที่ดิน บ้าน คอนโด และอาคารพาณิชย์ ทุกสัญญาจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน และคิดดอกเบี้ยขายฝากไม่เกิน 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด

ทีมงานช่วยประเมินวงเงินเบื้องต้น และอธิบายสินไถ่ วันครบกำหนด และค่าใช้จ่ายให้ชัดก่อนเซ็นสัญญา วงเงินขึ้นอยู่กับทรัพย์แต่ละแปลง

ติดต่อประเมินวงเงิน:
โทร : 061-895-4469
Line OA : https://lin.ee/5k9QSYx
(@kaifakcoachtae)

ข้อมูลอ้างอิง

  1. มาตรา 491 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (Legardy อ้างอิงจาก www.krisdika.go.th). สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://www.legardy.com/thai-law/civil-commercial/civil-and-commercial-section491
  2. มาตรา 496 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (Legardy อ้างอิงจาก www.krisdika.go.th). สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://www.legardy.com/thai-law/civil-commercial/civil-and-commercial-section496
  3. พระราชบัญญัติคุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 หมวด 1 บททั่วไป (มาตรา 6-11). สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://legardy.com/thai-law/act-on-theprotectionofpeople-in-contracts-for-thesaleofland-for-agriculture-or-housing-be-2562/chapter1-general-provisions-section6-11
  4. พระราชบัญญัติคุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 หมวด 2 สิทธิและหน้าที่ของผู้ขายฝากและผู้ซื้อฝาก (มาตรา 12-19). สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://legardy.com/thai-law/act-on-theprotectionofpeople-in-contracts-for-thesaleofland-for-agriculture-or-housing-be-2562/chapter2-rightsandduties-of-consignees-and-consignees-sections12-19

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการขายฝาก (FAQs)

Q: ขายฝากถือเป็นการขายขาดหรือไม่?

A: ไม่ใช่การขายขาด แต่กรรมสิทธิ์โอนไปยังผู้ซื้อฝากจริงตั้งแต่วันจดทะเบียน ถ้าคุณชำระสินไถ่ภายในกำหนด ทรัพย์จะกลับมาเป็นของคุณ แต่ถ้าพ้นกำหนดไถ่แล้วไม่ได้ไถ่ ทรัพย์จะตกเป็นของผู้ซื้อฝาก

Q: ขายฝากบ้านแล้ว ยังอยู่อาศัยต่อได้ไหม?

A: ได้ ถ้าเป็นที่อยู่อาศัยหรือที่ดินเกษตรที่ผู้ขายฝากเป็นบุคคลธรรมดา กฎหมายปี 2562 มาตรา 12 ให้ผู้ขายฝากครอบครองและใช้ประโยชน์ได้จนถึงวันที่หมดสิทธิไถ่ โดยไม่ต้องจ่ายค่าตอบแทนให้ผู้ซื้อฝาก สำหรับทรัพย์ประเภทอื่น ให้ดูตามที่ตกลงไว้ในสัญญา

Q: ไถ่ถอนขายฝากก่อนครบกำหนดได้หรือไม่?

A: ได้ สำหรับที่ดินเกษตรหรือที่อยู่อาศัย กฎหมายปี 2562 มาตรา 10 ให้ผู้ขายฝากไถ่ก่อนครบกำหนดได้ และให้ลดสินไถ่ส่วนที่สูงกว่าราคาขายฝากลงตามระยะเวลาที่ลดลง แต่ผู้ซื้อฝากเรียกค่าเสียโอกาสได้ไม่เกิน 2% ต่อปีของราคาขายฝาก ตามระยะเวลาที่เหลือ

Real Estate Finance Content Specialist

Benz Kittitat

ให้ความสนใจ และติดตามข้อมูลด้านการขายฝาก จำนองที่ดิน การลงทุนอสังหาริมทรัพย์ โดยเฉพาะการใช้ทรัพย์สินเป็นหลักประกันเพื่อเข้าถึงแหล่งเงินทุน รวมถึงแนวทางแก้ไขปัญหาหนี้สิน และการรักษาทรัพย์สิน มุ่งเน้นการถ่ายทอดเรื่องการเงิน และอสังหาริมทรัพย์ให้เข้าใจง่าย เพื่อช่วยให้ผู้อ่านมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจได้อย่างเหมาะสม

ข่าวสารความรู้อื่นๆ

ยืนยันความถูกต้องของข้อมูล

ชื่อ-นามสกุล: -

เบอร์โทรศัพท์: -

ประเภททรัพย์: -

จังหวัด: -