ขายฝากบ้าน คือ การขายบ้านพร้อมที่ดินให้ผู้ซื้อฝาก โดยมีสิทธิไถ่คืนภายในเวลาที่ตกลง ซึ่งกฎหมายกำหนดไว้ 1-10 ปี กรรมสิทธิ์โอนไปตั้งแต่วันจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน แต่ผู้ขายฝากยังอยู่อาศัยในบ้านได้จนถึงวันที่หมดสิทธิไถ่ โดยไม่ต้องจ่ายค่าตอบแทน
สินไถ่คิดเป็นดอกเบี้ยได้ไม่เกิน 15% ต่อปี วงเงินขึ้นอยู่กับราคาประเมิน ทำเล และสภาพบ้าน ก่อนครบกำหนด ผู้ซื้อฝากต้องแจ้งเป็นหนังสือล่วงหน้า 3-6 เดือน หากไม่แจ้ง คุณไถ่ต่อได้อีก 6 เดือน ความเสี่ยงหลักคือไถ่ไม่ทันแล้วเสียบ้าน จึงควรวางแผนเงินไถ่ตั้งแต่วันแรก
ในภาวะเศรษฐกิจที่เงินสดหายาก และการกู้เงินจากธนาคารกลายเป็นเรื่องยากขึ้น “ขายฝากบ้าน” จึงเป็นทางเลือกหนึ่งที่เจ้าของบ้านใช้เพื่อระดมเงินก้อนอย่างรวดเร็ว โดยไม่ต้องขายบ้านขาด และยังสามารถ “ไถ่ถอนคืน” ได้หากมีเงินชำระตามเงื่อนไข
หลายคนต้องใช้เงินก้อนปิดหนี้หรือหมุนเงินในกิจการ แต่กู้ธนาคารไม่ผ่าน บ้านจึงเป็นทรัพย์ชิ้นเดียวที่มีมูลค่าพอ หากเซ็นสัญญาโดยไม่เข้าใจเงื่อนไข อาจเสียบ้านไปทั้งที่ตั้งใจจะไถ่คืน
บทความนี้อธิบายว่าขายฝากบ้านคืออะไร การขายฝากบ้านพร้อมที่ดิน ขั้นตอน เอกสาร วงเงิน ดอกเบี้ย สิทธิอยู่อาศัย และการไถ่บ้านคืน ตามกฎหมายที่ใช้ในปี 2570
Table of Contents
ขายฝากบ้าน คืออะไร?
ขายฝากบ้าน คือ การทำสัญญาขายบ้านให้กับผู้ซื้อ (เช่น นายทุน หรือบริษัท) โดยมีเงื่อนไขว่า ผู้ขายมีสิทธิ์ไถ่ถอนบ้านคืนได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด ซึ่งกฎหมายกำหนดให้ไม่ต่ำกว่า 1 ปี และไม่เกิน 10 ปี
เมื่อทำสัญญาเสร็จ กรรมสิทธิ์ของบ้านจะตกเป็นของผู้รับซื้อฝากทันที แต่เจ้าของเดิมยังสามารถไถ่ถอนคืนได้ โดยชำระเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยตามที่ตกลงไว้ ซึ่งกฎหมายเรียกยอดเงินนี้ว่า “สินไถ่”
สรุปสั้น ๆ ถ้าถามว่าขายฝากบ้านคืออะไร คำตอบคือ การขายที่โอนกรรมสิทธิ์บ้านให้ผู้ซื้อฝาก โดยผู้ขายยังมีสิทธิไถ่บ้านคืนภายในกำหนดตามสัญญาหรือกฎหมาย จึงต่างจากการกู้เงินโดยใช้บ้านเป็นหลักประกัน หากต้องการดูขั้นตอนและเอกสารแบบละเอียดก่อนเริ่ม ขายฝากบ้าน ดูได้ที่หน้าขั้นตอนและเอกสารของเรา ซึ่งรวมรายละเอียดบริการรับ ขายฝาก บ้านไว้ด้วย
การขายฝากบ้านคืออะไร ในมุมกฎหมาย
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 491 นิยามว่า ขายฝาก คือ สัญญาซื้อขายซึ่งกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินตกไปยังผู้ซื้อ โดยมีข้อตกลงว่าผู้ขายอาจไถ่ทรัพย์นั้นคืนได้ หากผู้ขายฝากเป็นบุคคลธรรมดาและบ้านใช้เป็นที่อยู่อาศัย จะอยู่ภายใต้ พ.ร.บ. คุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 ด้วย (มาตรา 6)
การขายฝากต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ มิฉะนั้นเป็นโมฆะ (มาตรา 7) และสัญญาต้องระบุราคาขายฝาก จำนวนสินไถ่ และวันครบกำหนดไถ่ (มาตรา 8)
| หัวข้อ | ขายฝากบ้าน | จำนอง (บ้านพร้อมที่ดิน) |
|---|---|---|
| กรรมสิทธิ์ระหว่างสัญญา | โอนไปเป็นของผู้ซื้อฝาก | ยังเป็นของเจ้าของบ้าน |
| ระยะเวลา | สัญญากำหนดเวลาไถ่ 1–10 ปี แต่ผู้ขายฝากมีสิทธิไถ่ก่อนครบกำหนดได้ | ตามที่ตกลงในสัญญากู้ |
| ผลตอบแทนผู้ให้เงิน | สินไถ่ คิดเป็นดอกเบี้ยไม่เกิน 15% ต่อปี | ดอกเบี้ยตามสัญญากู้และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง |
| ถ้าไม่ชำระ | เมื่อพ้นกำหนดไถ่ตามสัญญาและระยะเวลาที่กฎหมายให้สิทธิเพิ่มเติมแล้ว ผู้ขายฝากหมดสิทธิไถ่ โดยกรรมสิทธิ์โอนไปยังผู้ซื้อฝากตั้งแต่จดทะเบียนขายฝากแล้ว | เจ้าหนี้ต้องฟ้องบังคับจำนองผ่านศาล |
ขายฝากบ้านพร้อมที่ดิน ต่างจากขายฝากเฉพาะบ้านอย่างไร?
ขายฝากบ้านพร้อมที่ดิน คือ การขายฝากที่ดินแปลงที่มีโฉนดพร้อมตัวบ้านที่ปลูกอยู่บนที่ดินนั้นในสัญญาเดียว นี่คือรูปแบบที่พบบ่อยที่สุด เพราะโฉนดที่ดินเป็นเอกสารสิทธิของที่ดิน และบ้านที่ปลูกบนที่ดินของเจ้าของเองมักถือเป็นส่วนเดียวกับที่ดิน
กรณีบ้านปลูกบนที่ดินของผู้อื่น เช่น ที่ดินของพ่อแม่หรือที่ดินเช่า สามารถขายฝากเฉพาะตัวบ้านได้หากผู้ขายฝากเป็นเจ้าของบ้าน โดยต้องมีหลักฐานคำรับรองและความยินยอมของเจ้าของที่ดินตามหลักเกณฑ์กรมที่ดิน จึงควรตรวจหลักฐานกรรมสิทธิ์บ้าน สิทธิใช้ที่ดิน และเงื่อนไขของผู้รับซื้อฝากก่อนทำสัญญา
ข้อดีของการขายฝากบ้าน
- ได้เงินเร็ว โดยทั่วไปได้รับเงินในวันจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน
- ไม่ต้องขายขาด ยังมีโอกาสไถ่ถอนกลับคืนได้
- พิจารณาจากมูลค่าบ้านเป็นหลัก แม้มีประวัติเครดิตไม่ดี ก็อาจยังสามารถทำขายฝากได้ ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับหลักเกณฑ์และเงื่อนไขของผู้รับซื้อฝากแต่ละราย
- ไม่ต้องใช้คนค้ำ ใช้บ้านเป็นหลักประกันได้เลย
- กระบวนการรวดเร็ว ทำเรื่องไม่ยุ่งยากเหมือนการขอสินเชื่อธนาคาร
- ยังอยู่บ้านได้ตามกฎหมาย ผู้ขายฝากมีสิทธิอยู่อาศัยในบ้านจนถึงวันที่หมดสิทธิไถ่
ข้อเสียและความเสี่ยง
- หากไม่ไถ่ภายในกำหนด จะหมดสิทธิไถ่ และต้องส่งมอบการครอบครองบ้านให้ผู้ซื้อฝาก (มาตรา 19)
- ดอกเบี้ยค่อนข้างสูง สูงสุดตามกฎหมายคือ 15% ต่อปี
- อาจเจอนายทุนโหด หากไม่ตรวจสอบให้ดี อาจถูกเอาเปรียบ
- มีค่าใช้จ่ายในการทำสัญญาและจดทะเบียน เช่น ค่าธรรมเนียมจดทะเบียน และภาษีที่เกี่ยวข้อง ควรตกลงกันให้ชัดว่าใครเป็นผู้จ่าย
ข้อควรระวัง: อย่าเซ็นสัญญาที่ระบุราคาขายฝากไม่ตรงกับเงินที่ได้รับจริง หรือเซ็นเอกสารอื่นนอกสำนักงานที่ดิน เพราะพิสูจน์ภายหลังได้ยาก
ขายฝากบ้าน ดอกเบี้ยสูงสุดเท่าไร?
ดอกเบี้ยขายฝากบ้านสูงสุดไม่เกิน 15% ต่อปี กฎหมายให้กำหนดสินไถ่สูงกว่าราคาขายฝากได้ แต่เมื่อคำนวณเป็นดอกเบี้ยแล้วต้องไม่เกินร้อยละ 15 ต่อปี นับแต่วันขายฝากจนถึงวันครบกำหนดไถ่ (มาตรา 8)
ตัวอย่างเพื่อความเข้าใจ (ไม่ใช่ข้อเสนอจริง): ขายฝากในราคา 1,000,000 บาท กำหนดไถ่ 1 ปี สินไถ่สูงสุดที่กำหนดได้คือ 1,150,000 บาท หากไถ่ก่อนครบกำหนด สินไถ่ส่วนที่เกินราคาขายฝากต้องลดลงตามสัดส่วนเวลาที่ลดลง แต่ผู้ซื้อฝากเรียกค่าเสียโอกาสได้ไม่เกิน 2% ต่อปีของราคาขายฝาก ตามระยะเวลาที่เหลือ (มาตรา 10)
ขั้นตอนการขายฝากบ้าน
1. ตกลงรายละเอียดกับผู้รับซื้อฝาก
เช่น วงเงินที่ต้องการ ดอกเบี้ย ระยะเวลาไถ่ถอน
2. ประเมินราคาบ้านและที่ดิน
ผู้รับซื้อฝากจะดูทำเล สภาพบ้าน และราคาประเมิน แล้วเสนอวงเงิน ควรขอตัวเลขสินไถ่และค่าใช้จ่ายก่อนนัดจดทะเบียน
3. ตรวจสอบเอกสารกรรมสิทธิ์
เช่น โฉนดที่ดิน บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน เอกสารคู่สมรส (ถ้ามี)
4. ทำสัญญาขายฝากต่อหน้าเจ้าหน้าที่สำนักงานที่ดิน
เพื่อให้สัญญาถูกต้องตามกฎหมาย ก่อนเซ็นให้ตรวจราคาขายฝาก จำนวนสินไถ่ และวันครบกำหนดไถ่ในสัญญาให้ตรงกับที่ตกลงกันไว้
5. รับเงินก้อนทันที
หลังโอนกรรมสิทธิ์เรียบร้อย
6. ไถ่ถอนเมื่อมีเงินคืน
ชำระเงินต้น + ดอกเบี้ย ภายในเวลาที่กำหนด เพื่อรับกรรมสิทธิ์บ้านคืน
เอกสารที่ใช้ในการขายฝากบ้าน
- โฉนดที่ดิน ฉบับจริง ของที่ดินที่บ้านตั้งอยู่
- บัตรประชาชน + ทะเบียนบ้าน
- ใบยินยอมจากคู่สมรส (ถ้ามี)
- ทะเบียนสมรส ใบหย่า หรือใบมรณบัตรของคู่สมรส และใบเปลี่ยนชื่อ-นามสกุล (ถ้ามี)
- เอกสารจากธนาคารสำหรับไถ่ถอนจำนอง กรณีบ้านยังติดจำนองอยู่ โดยต้องไถ่ถอนจำนองก่อนหรือในวันเดียวกับการจดขายฝาก
ตัวสัญญาขายฝากจะทำและลงนามที่สำนักงานที่ดินในวันจดทะเบียน ผู้ขายฝากไม่ต้องเตรียมสัญญามาเอง
ขายฝากบ้าน ได้วงเงินเท่าไร ขึ้นอยู่กับอะไร?
โดยทั่วไป การขายฝากบ้านอาจได้รับวงเงินประมาณ 50–60% ของราคาตลาด แต่ไม่ได้หมายความว่าบ้านทุกหลังจะได้รับวงเงินเท่ากัน เพราะวงเงินที่ได้รับจริงขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งมูลค่าประเมิน ทำเลที่ตั้ง สภาพบ้าน ภาระผูกพันของทรัพย์ รวมถึงเงื่อนไขของผู้รับซื้อฝากแต่ละราย
โดยปัจจัยหลักที่ใช้พิจารณาวงเงินขายฝากบ้าน มีดังนี้
| ปัจจัย | ผลต่อวงเงิน |
|---|---|
| ราคาประเมินและราคาตลาด | เป็นฐานหลักในการคำนวณวงเงิน |
| ทำเลและทางเข้าออก | ติดถนน ใกล้ชุมชน มักได้วงเงินดีกว่าที่ดินที่เข้าออกยาก |
| สภาพและอายุบ้าน | บ้านที่ดูแลดี โครงสร้างแข็งแรง ช่วยเพิ่มมูลค่า |
| ภาระผูกพัน | หากติดจำนอง ต้องหักยอดหนี้ที่ต้องปิดออกก่อน |
ข้อควรระวัง: ไม่ควรขอวงเงินสูงเกินแผนการไถ่ของตัวเอง เพราะสินไถ่จะสูงตาม
เจ้าของบ้านพูดคุยเงื่อนไขขายฝากบ้านและการไถ่ถอนกับผู้รับซื้อฝาก
ขายฝากบ้านแล้ว ยังอยู่บ้านได้ไหม?
ได้ ตาม พ.ร.บ. ขายฝาก พ.ศ. 2562 มาตรา 12 ผู้ขายฝากมีสิทธิครอบครองและใช้บ้านเป็นที่อยู่อาศัยจนถึงวันที่หมดสิทธิไถ่ โดยไม่ต้องจ่ายค่าตอบแทนให้ผู้ซื้อฝาก แต่ต้องดูแลรักษาบ้านเหมือนเป็นทรัพย์ของตนเอง
หากเดิมมีผู้เช่าอยู่ในบ้าน การขายฝากไม่กระทบสิทธิของผู้เช่า (มาตรา 13) อ่านเพิ่มเติมที่ ขายฝากบ้านแล้วยังอยู่อาศัยได้ไหม
ไถ่บ้านคืนต้องทำอย่างไร?
การไถ่บ้านคืน คือ การชำระสินไถ่ตามสัญญาให้ผู้ซื้อฝากภายในกำหนดเวลา แล้วจดทะเบียนไถ่จากขายฝากที่สำนักงานที่ดิน บ้านจะกลับเป็นกรรมสิทธิ์ของคุณตั้งแต่เวลาที่ชำระสินไถ่หรือวางทรัพย์ (มาตรา 18)
- ผู้ซื้อฝากต้องแจ้งเป็นหนังสือทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ ก่อนครบกำหนดไถ่ไม่น้อยกว่า 3 เดือนแต่ไม่เกิน 6 เดือน หากไม่แจ้ง คุณมีสิทธิไถ่ต่อได้อีก 6 เดือนนับแต่วันครบกำหนด (มาตรา 17)
- หากผู้ซื้อฝากไม่ยอมรับเงินหรือติดต่อไม่ได้ คุณวางสินไถ่ที่สำนักงานวางทรัพย์ หรือสำนักงานที่ดินที่รับจดทะเบียนได้ (มาตรา 18)
- ขยายเวลาไถ่ได้ แต่เมื่อรวมกับเวลาเดิมต้องไม่เกิน 10 ปี (มาตรา 10)
ดูขั้นตอนแบบละเอียดได้ที่ ขั้นตอนไถ่ถอนขายฝาก
ข้อควรระวังในการขายฝาก
- อ่านสัญญาให้รอบคอบ ตรวจสอบอัตราดอกเบี้ย ระยะเวลา และเงื่อนไขการไถ่ถอน
- ทำสัญญาที่สำนักงานที่ดินเท่านั้น เพื่อให้ถูกต้องตามกฎหมาย และมีพยานจากรัฐ
- ตรวจสอบความน่าเชื่อถือของผู้รับซื้อฝาก หลีกเลี่ยงผู้ที่ไม่ยอมจดทะเบียน ขอเก็บโฉนดไว้ก่อน หรือให้ข้อเสนอที่ดีเกินจริง
ขายฝากบ้านเหมาะกับใคร?
- เจ้าของบ้านที่ต้องการเงินด่วน
- ผู้ที่ไม่สามารถกู้จากธนาคารได้
- เจ้าของบ้านที่วางแผนมีเงินก้อนมาไถ่ถอนภายในระยะสั้น
- เจ้าของกิจการที่ต้องการใช้บ้านเพื่อเสริมสภาพคล่อง
ขายฝากบ้าน กับ ขายฝาก-จำนอง.com ปลอดภัย จดทะเบียนที่กรมที่ดิน
ขายฝาก-จำนอง.com รับขายฝากบ้านพร้อมที่ดินและรับจำนองบ้าน ทุกสัญญาจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน และกำหนดสินไถ่ไม่เกินอัตรา 15% ต่อปีตามที่กฎหมายกำหนด ทีมงานช่วยประเมินวงเงินเบื้องต้น และอธิบายสินไถ่ ค่าใช้จ่าย และวันครบกำหนดให้ชัดก่อนเซ็นสัญญา
วงเงินและการอนุมัติขึ้นอยู่กับมูลค่าและเอกสารของทรัพย์แต่ละแปลง สอบถามข้อมูลได้ที่
โทร : 061-895-4469
Line OA : https://lin.ee/5k9QSYx (@kaifakcoachtae)
ข้อมูลอ้างอิง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 491. สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://legardy.com/thai-law/civil-and-commercial-section453-1297/civil-and-commercial-section491
- พระราชบัญญัติคุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 หมวด 1 บททั่วไป (มาตรา 6-11) สถาบันนิติธรรมาลัย. สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://www.drthawip.com/landlaw/022
- พระราชบัญญัติคุ้มครองประชาชนในการทำสัญญาขายฝากที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2562 หมวด 2 สิทธิและหน้าที่ของผู้ขายฝากและผู้ซื้อฝาก (มาตรา 12-19) สถาบันนิติธรรมาลัย. สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://www.drthawip.com/landlaw/023
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการขายฝากบ้าน (FAQs)
Q: บ้านที่ยังผ่อนธนาคารอยู่ ขายฝากได้ไหม?
A: ได้ แต่ต้องไถ่ถอนจำนองกับธนาคารก่อน หรือทำในวันเดียวกับการจดขายฝาก โดยนำเงินขายฝากส่วนหนึ่งไปปิดหนี้เดิม วงเงินที่ได้รับจริงจึงเท่ากับวงเงินขายฝากหักยอดหนี้ที่ต้องปิด
Q: ขายฝากบ้านต้องให้คู่สมรสเซ็นยินยอมไหม?
A: ต้องเซ็น หากบ้านเป็นสินสมรส เพราะประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1476 กำหนดให้การขายฝากอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นสินสมรสต้องจัดการร่วมกันหรือได้รับความยินยอมจากอีกฝ่าย หากเป็นสินส่วนตัว เจ้าของทำได้เอง
Q: ไถ่บ้านคืนก่อนครบกำหนดได้ไหม?
A: ได้ ผู้ขายฝากมีสิทธิไถ่ก่อนครบกำหนด และสินไถ่ส่วนที่สูงกว่าราคาขายฝากต้องลดลงตามเวลาที่เหลือ แต่ผู้ซื้อฝากอาจเรียกค่าเสียโอกาสได้ไม่เกิน 2% ต่อปีของราคาขายฝาก ตามมาตรา 10 แห่ง พ.ร.บ. ขายฝาก พ.ศ. 2562



