Table of Contents
รู้จักประเภทที่ดิน ก่อนซื้อ ขาย หรือขายฝาก
ประเภทที่ดินเป็นเรื่องพื้นฐานที่เจ้าของที่ดินควรรู้ เพราะมีผลต่อการซื้อขาย โอน จำนอง และขายฝาก ที่ดินสามารถแบ่งได้ทั้งตามเอกสารสิทธิ์และตามการใช้ประโยชน์ บทความนี้สรุปประเภทที่ดินที่พบบ่อย พร้อมอธิบายว่าที่ดินแบบไหนนำมาทำนิติกรรมได้บ้าง
แปลงที่ดินคืออะไร
แปลงที่ดินคือที่ดินหนึ่งหน่วยที่มีการรังวัดกำหนดขอบเขตและออกเอกสารสิทธิ์กำกับ แต่ละแปลงจะมีเลขที่ดิน เลขระวาง และเนื้อที่ระบุไว้ ซึ่งใช้อ้างอิงในการทำนิติกรรมและการเสียค่าธรรมเนียม
ประเภทที่ดินแบ่งตามเอกสารสิทธิ์
- โฉนดที่ดิน (น.ส.4 จ): รับรองกรรมสิทธิ์เต็ม ซื้อขาย โอน จำนอง ขายฝากได้
- น.ส.3 ก: หนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่มีระวางภาพถ่ายทางอากาศ จดทะเบียนได้
- น.ส.3: หนังสือรับรองการทำประโยชน์แบบเดิม โอนได้แต่ต้องประกาศ 30 วัน
- ส.ป.ก. 4-01: ที่ดินเพื่อเกษตรกรรมที่จัดสรร ห้ามซื้อขาย/โอน/ขายฝากให้บุคคลทั่วไป
- น.ส.2 (ใบจอง) เป็นหนังสืออนุญาตให้ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินเป็นการชั่วคราว ไม่สามารถโอนให้บุคคลอื่นได้ ยกเว้นการตกทอดทางมรดก
- ภ.บ.ท.5: ไม่ใช่เอกสารแสดงกรรมสิทธิ์ จึงจดทะเบียน จำนอง หรือขายฝากที่สำนักงานที่ดินไม่ได้ การซื้อขายกันเป็นเพียงการโอนการครอบครอง และการเปลี่ยนชื่อผู้เสียภาษีก็ไม่ได้ทำให้ผู้ซื้อมีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน
ประเภทที่ดินแบ่งตามการใช้ประโยชน์
- ที่ดินเพื่อที่อยู่อาศัย
- ที่ดินเพื่อการเกษตร (ที่นา ที่สวน ที่ไร่)
- ที่ดินเพื่อพาณิชยกรรมหรืออุตสาหกรรม
- ที่ดินสาธารณะเพื่อประโยชน์ส่วนรวม (เช่น สวนสาธารณะ)
- ที่ดินเปล่าที่ยังไม่ได้ใช้ประโยชน์
ที่ดินแต่ละประเภทขายฝากได้ไหม
| ประเภทเอกสารสิทธิ์ | ขายฝากได้ไหม | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| โฉนด (น.ส.4 จ) | ได้ | วงเงินสูงสุด |
| น.ส.3 ก | ได้ | วงเงินรองลงมา |
| น.ส.3 | ได้ | ต้องประกาศ 30 วัน |
| ส.ป.ก. 4-01 | ไม่ได้ | ห้ามโอน/ขายฝาก |
| ภ.บ.ท.5 | ไม่ได้ | โอนกรรมสิทธิ์ไม่ได้ |
| น.ส.2 | ไม่ได้ | ห้ามโอนให้บุคคลอื่น เว้นแต่การตกทอดทางมรดก |
หากไม่แน่ใจว่าที่ดินของคุณเป็นประเภทใดและนำไปขอเงินก้อนได้หรือไม่ การปรึกษาผู้ให้บริการขายฝากที่ดินที่ถูกกฎหมายจะช่วยตรวจสอบเอกสารสิทธิ์ให้ชัดเจนก่อนดำเนินการ
สรุป
ประเภทที่ดินแบ่งได้ทั้งตามเอกสารสิทธิ์ (โฉนด น.ส.3 ก น.ส.3 ส.ป.ก. ภ.บ.ท.5) และตามการใช้ประโยชน์ (ที่อยู่อาศัย เกษตร พาณิชย์ ที่ดินเปล่า) เอกสารสิทธิ์เป็นตัวชี้ว่าที่ดินนำไปโอน จำนอง หรือขายฝากได้หรือไม่ โดยโฉนดทำได้เต็มที่ ส่วน ส.ป.ก. และ ภ.บ.ท.5 ทำไม่ได้ การรู้ประเภทที่ดินของตนเองช่วยให้วางแผนทำนิติกรรมได้ถูกต้อง
อ้างอิง
- ประมวลกฎหมายที่ดิน
- กรมที่ดิน (dol.go.th)
- พ.ร.บ. การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.)



